Bosphorus ismi, telaffuz ve yazım zorluğu nedeniyle özellikle faturaların yanlış düzenlenmesi, evraklarda şirket isminin yanlış yazılması gibi sıkıntılara neden olmakta idi. Bu yüzden Bosphorus Nikel Madencilik olan ismimiz, daha kolay ve bölgenin aşina olduğu bir isim olan Sardes Nikel Madencilik olarak değiştirilmiştir.

Yığın liçi yöntemi ile nikel kazanımı daha önceden denenmiş ancak yığından cevher kazanımı ekonomik olmamıştır. Bu noktadaki en belirleyici unsur cevherin yapısıdır. Bundan dolayı Sardes Nikel, Çaldağ’da üç yıllık bir pilot çalışma ile yöntemin Çaldağ cevherine uygunluğunu 25 milyon Dolarlık yatırım yaparak test etmiştir. Ancak, yığın liçinin Çaldağ’da başarılı olması, bütün nikel cevherlerinin kazanımı için başarılı olacağını garanti etmez.

Çaldağ’daki projenin gecikmesi nedeniyle, Avustralya, Brezilya, Çin ve Finlandiya’da yığın liçi ile nikel üretim projeleri başlamış ve Çaldağ’ın ilerisine geçmiştir. Bu projelerden Avrupa’nın en büyük nikel madeni olan Finlandiya’da yapılanı üretime başlamıştır.

Çaldağ projesi “Sanayi Araştırma Geliştirme Projeleri Destekleme Programı” kapsamında, Türkiye’deki nikel yataklarının değerlendirilmesine katkı sağlayan sanayi projesi olduğu, ulusal yarar sağlayacağı, çevreye ve canlılara olumsuz etkiler yaratmayacağı, istihdam ve sosyal yapıya katkı sağlayacağı ve teknoloji yoğun, katma değeri yüksek ürün üreterek ülkeye ihracat geliri sağlayacağı sebebiyle TÜBİTAK tarafından hibe desteği yapılarak desteklenmiştir.

Çaldağ’da bulunan cevherin nikel içeriği ve miktarı yeterli olmadığından, yığın liçi dışında bir yöntemle ekonomiye kazandırılması günümüzde bilinen diğer teknolojilerle mümkün değildir.

Yığın liçi düşük tenörlü maden yataklarının değerlendirilmesinde yaygın olarak kullanılan, Çaldağ'ın ekonomiye kazandırılması için tek seçenek olan modern bir metalurji yöntemidir. Diğer üretim metotlarıyla kıyaslandığında bu yöntem, düşük enerji tüketimi, düşük kükürtdioksit ve karbondioksit salınımı nedeniyle çevreyle çok daha uyumlu bir üretim yöntemidir. Yine işlenmiş cevherin rehabilitasyonu kolaylığı nedeniyle de alternatiflerine göre önemli çevresel üstünlüğü bulunmaktadır. Öte yandan iddia edildiğinin aksine en ilkel yöntem ergitme yöntemi olup, ilk çağlardan beri insanlık tarafından kullanılmaktadır.

Dünyadaki en modern yöntem olan çift kontakt yöntemini kullanarak elementer kükürtle üretim yapan sülfürik asit tesisi Bandırma’da şehir merkezine 5 kilometre mesafede yıllık 550 bin ton sülfürik asit üretmekte ve bu asiti gübre elde etmek amacıyla kullanmaktadır.

Sülfürik asit bir sülfat tuzudur ve çok düşük buhar basıncı nedeniyle 40-50 derece yaz sıcağında dahi buharlaşmaz. Seyreltik haldeki çözeltiler buharlaştırıldığında bile çözeltideki su buharlaşırken sülfürik asit buharlaşmadan geride kalır. Bu durum tuzlu suyun kaynatılarak buharlaştırılmasına benzemektedir. Su tamamen buharlaşırken tuz olduğu gibi geride kalmaktadır.

95 litre suya yaklaşık 3 litre sülfürik asit ilavesiyle hazırlanacak olan ağırlıkça %5'lik sülfürik asit çözeltisi, yığınlara damlama yöntemi ile damlatılacak olup püskürtme olmayacaktır. Dolayısıyla asitli su damlacıklarının rüzgarla taşınması sözkonusu değildir.

Asit yağmurlarına neden olan endüstride kullanılan sülfürik asit değil, havada bulunan kükürtdioksit ve azotoksit gazlarını yıkayan yağmurun asidik özellik göstermesidir. Bu gazlar ise kömür ve petrol yakıtlarının kontrolsüz ve verimsiz yanması sonucu evlerimizin bacalarından, kömür santrallerinden,araçlardan, fabrikalardan doğaya salınan gazlardır. Bu gazları azaltmanın yolu ise sanayi faaliyetlerinde yönetmeliklerle belirlenen sınır değerleri aşmamaktır. Çaldağ’da kurulacak asit tesisinin kükürt dioksit salınım miktarı, Türkiye ve Avrupa Birliği yönetmeliklerinde belirlenen güvenli sınırın %40’ını aşmayacak şekilde tasarlanmıştır.

Cevher, yerin metrelerce altından çıkarılan ve hiçbir tarımsal organik madde içermeyen toprak olup, tarım toprağı değildir. Bu nedenle cevherin veriminden sözedilemez. Cevherin kahverengi bir renge sahip olması verimli olduğuna işaret etmediği gibi içerisindeki demirden kaynaklanmaktadır. Aksine yüksek demir oranı nedeniyle Çaldağ’ın büyük bir kısmında ağaçlar cılız kalmakta ve büyümemektedir.

Liç alanı, faaliyetler sonrasında asit özelliği taşımayan, içerisinden metalleri alınmış bir toprak olacak, bu toprak üzeri belli kalınlıkta bitkisel toprak ile örtülüp ağaçlandırılacaktır. Burada ağaç yetişebileceği konunun uzmanları tarafından onaylanmakla beraber, Bakanlık tarafından görevlendirilen bir heyet tarafından Kanada’da sülfürik asit kullanılarak işlenmiş maden alanlarında yetiştirilen ağaçlar yerinde incelenmiş, Çaldağ’da da sahanın rehabilite edildikten sonra tekrar orman vasfını kazanabileceği görülmüştür.

Yığın alanı yıkandıktan sonra onaylı projesine göre bitkisel toprakla örtülüp ağaçlandırılacaktır. Burada içerisindeki metallari alınmış toprağın çevreye zararı olmadığı faaliyetler sonrasında yapılacak gözlem ve analizlerle de uzun süreli kontrol edilerek doğaya geri dönüşüm kontrollü bir şekilde gerçekleştirilecektir.

Ocakların doldurulmasının dışında, geriye kalan pasa uygun bir eğimde serilerek ağaçlandırılacak ve doğa ile uyumlu hale getirilecektir. Diğer bir deyişle pasa, döküm alanında rasgele değil topografyaya uygun ve uzun vadede güvenli olacak şekilde depolanacaktır.

Çaldağ’da bulunan cevher asit üreten özellikte olmadığı, aksine yan kayaçlar asit tüketen karbonat yapıda olduğu için buradan asit maden drenajı olması bilimsel olarak mümkün değildir.

Depremler yerin kilometrelerce altındaki fay hareketleri sonucu oluşmaktadır ve baraj yapımı, yol yapımı veya madencilik gibi çalışmalarda yapılan patlatmalar deprem yaratmaz. Eğer öyle olsa idi şehir içlerinde dahi metro,yol, tünel ve diğer taş ocaklarının yaptığı patlatmalara müsaade edilmezdi. Çaldağ’daki maden üretiminde patlatmaya genellikle ihtiyaç duyulmayacağı veya çok az ihtiyaç duyulacağı öngörülmektedir. Öte yandan kireçtaşı daha sert bir kayaç olduğundan üretim için yapılabilecek patlatmalar, çevreye ses ve titreşim olarak zarar vermeyecektir. Zira patlatmalar modern yöntemlerle ardışık zamanlama ile yapılacaktır. Çaldağ’da kullanılacak patlayıcı miktarı ise İzmir içerisinde üretim yapan birçok kireçtaşı üreticisinin kullandığı miktarlardan bile çok daha düşük olacaktır.

EKONOMİ

Nikel fiyatları uluslararası borsada belirlenmekte olup, 1900 yılından beri gerçekleşen fiyatlara bakıldığında ortalama fiyatın yaklaşık 11 bin Dolar civarında olduğu görülmektedir. Bu nedenledir ki gelecek yıllardaki uzun dönem fiyatı da 11 bin 600 Dolar olarak kabul edilmektedir. Ancak bu fiyat metal haline gelmiş nikelin fiyatı olup Çaldağ’da üretilecek yarı mamul ürünün öngörülen uzun vadeli satış fiyatı 8 bin 700 Dolar’dır.

Tüm rezervin içerisindeki nikel miktarı 379 bin ton olup bunun üretilebilir miktarı 244 bin tondur. Uluslararası kabul edilen uzun dönem nikel fiyatları ile bu miktarın rafineri alış fiyatı ile çarpımı sonucu yaklaşık 2,2 milyar dolarlık bir toplam ciro elde edilecektir. Bu miktarın yaklaşık yarısının yurtiçinde gider ve vergiler olarak harcanacağı hesaplanmaktadır. Öte yandan projenin sağlayacağı gerçek ekonomik katkı gözönüne alındığında, bu değerin yaratılacak doğrudan katkının 4-5 kat fazlası olacağı öngörülmektedir.

Yatırım teşviği kanunlarla belirlenen ve sadece bazı makina ve ekipmanlarda KDV’den muafiyet olup, şirketimize özel değil, Türkiye’deki tüm yatırımcılara uygulanan, yatırım ve istihdamı artırabilmek için verilen bir teşviktir. Ülkemizde faaliyet gösteren her şirket gibi Sardes’de kazancından kanunlarla belirlenen miktarda vergi verecektir. Dolaylı vergilerin dışında sadece kar stopajı ve kurumlar vergisi bile net kazancın %35’ine denk gelmektedir. Bir başka deyişle, şirket ne kadar kar ederse, bu kazancın üçte biri doğrudan devlete vergi olarak geri dönecektir.

İki yıl sürecek inşaat aşamasında projede toplam çalışan sayısı 1000'in üzerinde olacaktır. Öte yandan maden işletmesi boyunca proje 600 kişiye doğrudan ve nitelikli iş yaratacak, taşeron firmalar bünyesinde çalışanlarla birlikte yaratılacak istihdam 1000'e yaklaşacaktır. Madencilik faaliyetlerinin ekonomik çarpan faktörü gözönüne alındığında, bu sektörde işe alınan her 1 kişiye karşılık diğer sektörlerde 4 kişiye daha iş imkanı yaratılmış olacağından, dolaylı ekonomik katkı ve istihdam yukarıdaki rakamlardan çok daha fazla olacağı da açıktır.

Yapılan hesaplamalarda Turgutlu'dan sağlanacak mal alımları, personel maaşları ve hizmet alımlarıyla her yıl yaklaşık 30 milyon Dolar'ın Turgutlu'da harcanacağı öngörülmektedir.

Sardes Nikel sosyal projeler kapsamında arıtma tesisi yapılması, Irlamaz şehir ormanı kurulması, vakıf üniversitesi kurulması ve diğer eğitim ve altyapı ihtiyaçları için ilk üç yılda harcanmak üzere 16 milyon Dolarlık bir kaynak ayıracaktır. Yine kurulacak olan bir vakfa her yıl satış gelirinden belli bir pay aktarılarak benzer projelerin ve üniversitenin desteklenmesi sağlanacaktır.

Madencilik faaliyetleri ile, sınırlı bir kaynak tüketildiği için gelecek nesillerin bu kaynaktan doğrudan faydalanmaları mümkün olmayacaktır. Gelecek kuşakların da kendi ihtiyaçlarını karşılayabilmeleri için alternatif bir kaynak yaratılması gerekliliği artık dünyada sorumlu iş yapmanın bir ilkesi olarak kabul görmektedir. Sardes Nikel, Çaldağ’da bulunan nikel cevherini işleyerek bugünkü nesile bir ekonomik katkı sağlarken, Turgutlu’da gelecek için alternatif kaynaklar yaratılmasına da katkıda bulunmak amacıyla sosyal sorumluluk projelerine kaynak aktarmayı planlamaktadır. Örneğin, Turgutlu’da kurulması planlanan vakıf üniversitesi için başlangıçta sağlanacak önemli miktardaki katkının yanısıra, nikel satış gelirinden ortalama %1,5’luk bir miktarı her yıl eğitim ve sosyal projelere harcayarak, Turgutlu’nun hem eğitim seviyesinin yükselmesine hem de alternatif ekonomik güç kazanmasına yardım edecektir. Böylelikle, Turgutlu’da 20 yıl sonra o günün tarım, sanayi ve teknolojik ihtiyaçlarına hitap eden ve nikel gelirlerine alternatif bir ekonomik kaynak da yaratılmış olacaktır.

Maden, bölgedeki tarıma bir alternatif olmayacak, aksine Gediz havzasında var olan tarıma dayalı ekonomiye bir çeşitlilik kazandıracaktır. Yapılan bütün tasarımlar, tarım ve çevreye duyarlı bir şekilde yapılarak, tarım kaynaklarının zarar görmemesi için gereken önlemler fazlasıyla alınmıştır. Konuyla ilgili, Başbakan Yardımcısı Sayın Bülent Arınç 22 Mayıs 2009 tarihinde Turgutlu ziyareti esnasında sorulan sorular üzerine ÇED raporunun doğru olduğunu ve firmanın bu işi yapabilmek için gerekli tüm önlemleri fazlasıyla aldığının bağımsız yargı tarafından da tespit edildiğini ve bu doğrultuda Sardes Nikel’e izin verildiğini belirtmiştir. Ayrıca Çevre ve Orman Bakanı Sayın Prof. Dr. Veysel Eroğlu yine aynı gün konu ile ilgili Manisa’da verdiği demeçte gerekli tedbirlerin fazlasıyla alındığını belirterek devlet kurumlarının konudaki hassasiyetini ortaya koymuşlardır.